Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego 2024: jak funkcjonują uczniowie w świecie z nadmiarem bodźców?

W środowisku szkolnym coraz częściej zgłaszane są trudności związane z koncentracją, stresem i presją, które negatywnie wpływają na jakość nauki i codzienne funkcjonowanie.

W dzisiejszym świecie uczniowie od najmłodszych lat narażeni są na nieustanne bombardowanie informacjami. Technologia, media społecznościowe, presja szkolna i zewnętrzna stwarzają środowisko pełne bodźców. Dzieci w wieku 6-9 lat, które dopiero uczą się zarządzać swoimi emocjami i skupieniem uwagi, mają szczególnie trudne zadanie.

Zarówno uczniowie jak i nauczyciele, wnoszą ze sobą do klasy swoje doświadczenia, myśli, obawy, lęki, niepokoje, słowem – różne emocje. To one mają wpływ na podejmowane działania, interakcje i zaangażowanie na lekcji.

Niezależnie od tego, co się wydarzyło w domu lub w szkole na przerwie, czy może jeszcze w drodze do szkoły, bez względu na to, czy jesteśmy wyspani, niewyspani, spokojni, zdenerwowani, przestraszeni, źli, zdrowi czy przeziębieni, czy musimy poradzić sobie z kłótnią z rodzeństwem, rozstaniem rodziców, chorobą własną czy bliskich, poczuciem samotności, stresem – jesteśmy w szkole, na lekcji. Przyszliśmy tu w określonym celu, tymczasem wszystkie przywołane wydarzenia, sytuacje, problemy mają na nas wpływ i utrudniają nam odprężenie się i skupienie. Zaś uczenie się w sytuacji braku koncentracji, wysokiego poziomu odczuwanego stresu, rozproszenia uwagi jest bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. Właśnie w takich chwilach może pomóc praktykowanie uważności, bo wyposaża w narzędzia radzenia sobie z rozproszeniem, stresem czy silnymi, trudnymi emocjami.

W tym kontekście umiejętność uważnego bycia „tu i teraz” wydaje się niemal niemożliwa, lecz właśnie takie podejście jest kluczem do przywrócenia równowagi. To, czego doświadczamy w danym momencie, ma znaczenie – a uważność, czyli świadome skupienie uwagi na chwili obecnej, może przynieść szereg korzyści zdrowotnych i edukacyjnych.

Uważność, oparta na obserwacji tego, co dzieje się w naszym ciele, myślach i emocjach, staje się skutecznym narzędziem radzenia sobie z nadmiarem bodźców. Regularne praktyki mindfulness mogą zmniejszyć poziom stresu, poprawić koncentrację oraz wspierać rozwój emocjonalny i poznawczy dzieci. Badania nad uważnością potwierdzają jej pozytywny wpływ na układ nerwowy, odporność organizmu oraz ogólną efektywność w nauce.

W odpowiedzi na te wyzwania powstał projekt FitSchool, w ramach którego nauczyciele i uczniowie z całej Polski mogą korzystać bezpłatnie między innymi z treningów uważności. Ćwiczenia przygotowane są dla uczniów w wieku 6-9 lat i mają na celu wsparcie dzieci w radzeniu sobie z trudnymi emocjami, poprawiają ich zdolność do skupienia uwagi oraz uczą, jak radzić sobie z presją edukacyjną. Treningi uważności to proste narzędzie, które można wdrożyć podczas lekcji, wspierając rozwój dzieci w obszarze emocjonalnym, poznawczym i społecznym.

Regularna praktyka mindfulness przynosi uczniom szereg korzyści, m.in.:

Treningi uważności wpisują się także w podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2024/2025, które zakładają promowanie edukacji prozdrowotnej, rozwijanie sprawności fizycznej oraz wspieranie dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży. Praktyki te pomagają kształtować zdrowe nawyki, zarówno w zakresie aktywności fizycznej, jak i radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami emocjonalnymi.

Zarówno uczniowie, jak i nauczyciele codziennie mierzą się z wieloma wyzwaniami – od presji środowiska po trudne emocje wynikające z osobistych przeżyć. Wprowadzenie uważności do szkolnej codzienności może nie tylko poprawić efektywność nauczania, ale także zwiększyć dobrostan psychiczny wszystkich uczestników procesu edukacyjnego.